Hasło „dowcipniś, żartowniś” w krzyżówkach zwykle prowadzi do kilku bardzo „chodliwych” określeń na osobę, która lubi robić kawały albo dogadywać. Najczęściej pasują krótkie, potoczne słowa (5–8 liter) i właśnie takich odpowiedzi jest tu 9.
(8 liter)
(5 liter)
(7 liter)
(7 liter)
(7 liter)
(6 liter)
(5 liter)
(7 liter)
(8 liter)
KAWALARZ
Kawalarz to osoba opowiadająca kawały albo robiąca psikusy „dla żartu”. W krzyżówkach to chyba najpewniejszy strzał, gdy definicja brzmi właśnie „dowcipniś/żartowniś”.
W dawnych słownikach „kawalarz” bywał też rozumiany szerzej jako „hulaka” lub „figiel”, ale dziś prawie zawsze chodzi o żartownisia.
Kontekst krzyżówkowy: często stoi pod hasłami typu „opowiadacz dowcipów”, „żartowniś”, „dowcipniś”. Nie mylić z „kawalerem” (inna bajka, choć litery kuszą).
KPIARZ
Kpiarz to ktoś, kto kpi i dogryza, czasem z lekką złośliwością. Pasuje, gdy w definicji czuć nutę ironii, a nie tylko niewinne kawały.
Ciekawostka: „kpić” jest jednym z tych krótkich czasowników, które krzyżówki uwielbiają (bo robią świetne skrzyżowania). Stąd i „kpiarz” jest wyjątkowo częsty.
Kontekst: bywa podawany też jako „szyderca” (choć to słowo ostrzejsze). Jeśli w haśle pojawia się „drwi” lub „ironizuje”, KPIARZ zwykle wygrywa z „kawalarzem”.
ZGRYWUS
Zgrywus to ktoś, kto się wygłupia, udaje, „zgrywa się” dla efektu. Bardzo krzyżówkowe, bo ma charakterystyczny zlepek ZGR-.
Kontekst: często w parach z definicjami „dowcipniś”, „żartowniś”, „wygłupiacz”. Może się mylić z „figlarzem”, ale „zgrywus” częściej sugeruje popisy i miny, a „figlarz” bardziej psoty.
FIGLARZ
Figlarz to żartowniś, który robi figle, zwykle w dość łagodnym, sympatycznym sensie. Słowo brzmi trochę „książkowo”, ale w krzyżówkach jest bardzo oswojone.
Ciekawostka: dawniej „figle” oznaczały też popisy i sztuczki (nie tylko psikusy), dlatego figlarz potrafi „kombinować” bardziej niż zwykły dowcipniś.
Kontekst: pojawia się pod definicjami „psotnik”, „dowcipniś”, „żartowniś”. Jeśli w diagramie pasuje końcówka -ARZ, to jeden z pierwszych kandydatów.
PSOTNIK
Psotnik to ktoś, kto robi psoty (często mówi się tak o dziecku), ale w krzyżówkach spokojnie bywa dorosły „żartowniś”.
Kontekst: jeśli definicja ma ton pobłażliwy („łobuziak”, „urwis” bez agresji), to PSOTNIK pasuje lepiej niż „kpiarz”. Uwaga na podobne hasła: „urwis” to zwykle URWIS (5), a „psotnik” daje 7 liter.
BŁAZEN
Błazen to dawniej dworski rozśmieszacz, a dziś także ktoś, kto zachowuje się śmiesznie (czasem kompromitująco). W krzyżówkach potrafi oznaczać po prostu żartownisia.
Kontekst: gdy w definicji jest „dworski żartowniś” albo „komediant”, BŁAZEN bywa najtrafniejszy. Jeśli hasło ma wydźwięk pejoratywny („pośmiewisko”), też może chodzić o to słowo.
KOMIK
Komik to zawodowy rozśmieszacz: aktor komediowy, artysta od żartów. Krótkie, częste i wygodne do krzyżowania (5 liter).
Kontekst: pojawia się też pod hasłami „satyryk” (choć to nie to samo), „kabareciarz” (to już dłuższe). Jeśli w definicji jest „sceniczny” lub „kabaretowy”, KOMIK wyprzedza „kawalarza”.
WESOŁEK
Wesołek to ktoś, kto lubi żartować, jest pogodny i rozbawia innych. W krzyżówkach zwykle ma miłe zabarwienie, bez złośliwości.
Kontekst: łatwo pomylić z „wesołkiem” jako „śmieszkiem” w sensie potocznym. Definicje typu „żartowniś”, „dowcipniś”, „rozweselacz” często prowadzą właśnie tutaj.
DOWCIPAS
Dowcipas to sprytny żartowniś, ktoś od dowcipnych tekstów. Słowo trochę starsze, ale nadal bardzo rozpoznawalne i lubiane przez autorów krzyżówek.
Kontekst: bywa odpowiedzią także na „błyskotliwy żartowniś” albo „żartujący spryciarz”. Uwaga: nie mylić z „dowcipniś” (to samo znaczenie, ale zwykle dłuższa forma i rzadziej jako gotowa odpowiedź w diagramie).
